https://pismienstva.vedy.be/ 2026-04-15T18:03:18+00:00 https://pismienstva.vedy.be/ https://pismienstva.vedy.be/lib/exe/fetch.php/wiki/favicon.ico text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%B6%D1%8B%D1%86%D1%86%D1%91%D0%B2%D1%8B-%D1%96-%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%87%D1%8B-%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85-%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D1%8B-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0?rev=1755964554&do=diff Жыццёвы і творчы шлях Кузьмы Чорнага Літаратурная постаць Кузьмы Чорнага ўзвышаецца поруч з талентамі Якуба Коласа і Максіма Гарэцкага. Разам гэтыя тры пісьменнікі — нібы тры кіты, на якіх трымаецца вялікі мацярык беларускай прозы. Сваімі творамі Кузьма Чорны закладваў традыцыі чалавеказнаўства, паэтызацыі роднай зямлі, глыбокага філасафізму. Сёння ён бачыцца творцам сапраўды еўрапейскага ўзроўню. XX стагоддзе ў нашай нацыянальнай прозе з'яўляецца перадусім літаратурнай эпохай Чорнага-празаіка … text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B1%D0%B0%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B0%D1%9E%D1%88%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0?rev=1755964554&do=diff Кузьма Чорны — Бацькаўшчына У рамане «Бацькаўшчына» (1931) узнікае карціна магутнага народнага шэсця беларусаў з мінулага ў будучыню — «ад прыгоннага ладу да бяскласавага грамадства». Але не менш, чым прыгон, беларусаў на працягу вякоў хвалявала пытанне аб уласнай бацькаўшчыне. Пошукі Радзімы — гэта пошукі сваёй зямлі.… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Буланы Зменлівы дзень позняй восені. Вецер гоніць хмары. Рэдкія сняжынкі змяняюцца дажджом. Ды раптам павеяла з поля вялікай воляю. I Буланага, старога спрацаванага каня, нечакана пацягнула з хлява ў паплавы. Ён крыху пастаяў у садзе, а потым, абмінуўшы купку людзей, паволі пабег на вуліцу. Ён перажываў пачуццё, якое ў маладыя гады прымушала «ляцець, задраўшы хвост, па загонах. Аж стогне зямля, аж енчыць дарога пад капытамі».… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B1%D1%8F%D0%B7%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B5?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Бяздонне Апавяданне «Бяздонне» выяўляе класавую жорсткасць паслякастрычніцкага жыцця. Алёша з беднай вясковай сям'і прыехаў у горад вучыцца. Падпрацоўвае на разгрузцы дроў. Андрэй Стронін, таксама студэнт, сын багатага мешчаніна. Грошы яму прысылае брат, уладальнік вялікага магазіна. Адчуванні Алёшы: «І здаецца Алёшу, што гэта (радасць, вясёласць ад гукаў музыкі) – выяўленне, адзнакі таго вялікага, к чаму ідуць людзі на зямлі… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D1%91%D0%B2%D1%8B%D1%8F-%D0%BD%D0%BE%D1%87%D1%8B?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Вераснёвыя ночы З учарашняга дня Агату не пакідала злосная раздражнёнасць. Даглядаючы гаспадарку, яна спаганяла сваю злосць на ўсіх, хто трапляўся пад руку. Брат Фэлік расказваў, як Асташонак хваліўся, што за самагонку ўсунуў ёй старую царскую трохрублёўку. Але не сама грашовая страта хвалявала і злавала Агату. Малады, вясёлы і трохі жулікаваты Асташонак стараўся перастрэць яе на вуліцы ці ў полі, а цяпер колькі дзён ужо не паказваўся. Поруч з ім яшчэ больш непрывабным здаваўся З… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B2%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%B5-%D1%81%D1%8D%D1%80%D1%86%D0%B0?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Вялікае сэрца У беларускай літаратуры асабліва ярка і маштабна выведзен вобраз змагара за сваю зямлю, за родны дом. Лёс прымусіў беларуса ясна ўсведамляць: мала збудаваць жыллё для сябе і сям’і, – трэба бараніць яго ад ворага, а значыць – бараніць сваю краіну. Такі спосаб мыслення і дзеянняў беларусаў у цяжкія часы выпрабаванняў у поўнай меры праявіўся падчас Вялікай Айчыннай вайны. Тады, як вынікае з апавяданняў класіка беларускай літаратуры… text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B2%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96-%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%8C?rev=1755964554&do=diff Кузьма Чорны — Вялікі дзень У рамане «Вялікі дзень», які лічыцца незавершаным, хоць недапісаны некалькі раздзелаў, якія толькі фармальна азначалі б фінал і звычайна займалі нязначнае месца ў задуме, разгортваецца панарама вялікага сутыкнення сіл дабра і зла. Гэтае сутыкненне адбываецца на арэне Беларусі, якую пісьменнік свядома прыўздымае, каб выразна было відаць, што адбываецца, хто ўдзельнічае ў бойцы, якімі намерамі кіруецца. У першай частцы твора «Пошукі роднай зямлі» Чорны зноў вяртае чыта… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D1%83%D1%81%D1%8F?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Дарагуся Адзінаццацігадовая Люся была зусім хворая. Ужо гадоў два як хвароба сушыла яе. Добрыя суседкі, тужачы аб Люсі, заўсёды казалі: text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%B7%D1%8F%D0%BC%D0%BB%D1%8F?rev=1755964554&do=diff Кузьма Чорны — Зямля Ужо назва рамана «Зямля» гаворыць пра тое, што галоўнай у ім з'яўляецца тэма зямлі. Сам пісьменнік прызнаваўся, што пафас гэтага твора — «замілаванне да роднай зямлі, да прыроды, хараство беларускіх простых людзей». Як і Якуб Колас у text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%86-%D0%B2%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%96?rev=1755964554&do=diff Кузьма Чорны — Канец восені 1. Кузьма Чорны апісвае познюю восень: пашарэлая ралля, сумуючае поле, зжаўцелыя балоты, зямля, прапахлая карою дрэваў, пажоўклая трава, асеннія туманы. text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BB%D1%8F%D0%B2%D0%BE%D0%BD-%D0%B1%D1%83%D1%88%D0%BC%D0%B0%D1%80?rev=1755964554&do=diff Кузьма Чорны — Лявон Бушмар Менавіта падсвядомае, сама псіхалогія, нават біялогія зацікавілі Чорнага ў аповесці «Лявон Бушмар» (1929), напісанай у той гістарычны момант, калі ўласніцтву ў Савецкім Саюзе быў аб'яўлены «апошні і рашучы бой» і пачаўся наступ на яго натуральнае асяроддзе — сялянскую «дробнабуржуазную стыхію». На Беларусі гэту стыхію ўвасабляла не толькі вёска, але і хутарская сістэма, якая была распаўсюджанай пасля сталыпінскіх рэформ і пазнейшых заклікаў наркома З. Прышчэпава да с… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D1%85-%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%B0?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Макаркавых Волька Сафрон Дзядзюля, стоячы на сельсавецкім ганку, заўважыў жанчыну, якая зайшла на могілкі. Постаць і хада яе падаліся Сафрону знаёмымі і нагадалі адну асобу. Гадоў з дзесяць назад ён заляцаўся да Макаркавых Волькі, дачкі бежанца, што з'явіўся ў вёсцы ў гады першай сусветнай вайны. Ісці замуж дзяўчына не збіралася, бо хацела вучыцца. Да таго ж Сафрой ёй зусім не падабаўся. Каб адчапіцца ад назаллівага хлопца, Волька выказала яму ўсё, што пра яго думае. Назвала яго … text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%8C%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Маленькая жанчына Яны ішлі ляснымі сцежкамі і глухімі закуткамі. Ішлі з дзецьмі. Меншых неслі на руках. Яны былі маўклівыя. У гэтай маўклівасці было адзінае для ўсіх іх пачуццё – вялікае і наймацнейшае за ўсё, што асталося цяпер у іх жыцці. Гэта была нянавісць, і ёй не было ні канца, ні меры.… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Матчына благаславенне Прастрэленая гітлераўцамі ў грудзі, умірала маці. Пакутная смерць яе ішла павольна. Часамі жанчына ўпадала ў забыццё, часамі даходзіла да яснай памяці, усё перад сабой бачыла, усё чула, пра ўсё думала. Каля яе быў толькі адзін трынаццацігадовы яе сын, Максім. Бацька быў у арміі, недзе па той бок фронту, і з першага дня вайны не было ад яго ніякай весткі. Старэйшая сястра ўжо другі месяц недзе тулялася, каб не натрапіцца немцам на вочы. Нехта гаварыў, што яна… text/html 2025-08-23T16:03:56+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D1%87%D0%BD%D1%8B-%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85?rev=1755965036&do=diff Кузьма Чорны — Млечны шлях Рыжы бык адбіўся ад чарады, якую нямецкія салдаты вясною гналі на станцыю. Да восені ён блукаў па лесе. Аднойчы нюхаў кару, укруціў хвост у шыпшыннік і застаўся стаяць. Бык прасіў выратаванні. Рэха ішло па лесе. text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D1%8B%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B5?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — На пыльнай дарозе Паабапал жвірыстай дарогі калышыцца леташні быльнік, і веснавая шырыня вее над неабдымным полем. Неба сіняе, сонечнае; над дарогаю тонкі, як туман, падымаецца пыл – плыве вецер з-за сініх лясоў, і на дзернавых узмежках пры жоўтых каляінах шуміць сухі палын… text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D0%B5%D1%87%D0%BA%D0%B0?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Насцечка Кузьма Чорны - Насцечка - Чытаць поўны варыянт Урыўкі з аповесці ... Насця, ці як пасля ўсе ў школе яе пачалі зваць, Насцечка, была бойкая і рухавая дзяўчынка, белатварая, з густымі валасамі, якія роўна ляжалі на яе галаве пад грабянцом. Да самых халадоў яна прыходзіла ў школу ў шарсцяной кофтачцы, шэрай, у карычневыя палоскі, а калі стала халадней,— пачала адзяваць на кофтачку чорнае ватовае паліто з простым бобрыкавым каўнярком і вузенькім суконным паяском.… text/html 2025-08-23T15:53:43+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96-%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%83%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%96-%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D1%8B%D1%8F-%D0%BF%D1%80?rev=1755964423&do=diff Кузьма Чорны — Пошукі будучыні. Асноўныя праблемы рамана Вайна і фашызм у рамане «Пошукі будучыні», як пісаў Алесь Адамовіч, паказаны і асэнсаваны К. Чорным text/html 2025-08-23T15:43:13+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96-%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%83%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%96?rev=1755963793&do=diff Кузьма Чорны — Пошукі будучыні Першая частка. Украдзенае маленства І «Тыя гады прымусілі нас змалку дзён прывучвацца да плуга і касы, да пілы і сякеры, да гэбля і долата, да молата і кавадла. Гэтае начынне і прыладдзе, па якім яшчэ нядаўна хадзілі бацькавы рукі, было яшчэ і цяжкое і вялікае кожнаму з нас… text/html 2025-08-23T15:53:43+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%86%D0%B0%D1%86%D1%8C-%D0%B3%D0%BE%D0%B4?rev=1755964423&do=diff Кузьма Чорны — Семнаццаць год У апавяданні «Семнаццаць год» (1932) празаік адкрыта эксперыментаваў, стварыўшы вобраз чалавека, які свядома стараецца «быць далей ад усяго і бліжэй да самога сябе: сам сабе чалавек не вораг». Вайна, голад, хваробы, смерць — вось ад якога «жалезнага шэрагу няшчасцяў» мяркуе ўратавацца Пятро Тадаровіч, галоўны герой апавядання. Яму спачатку шанцуе: выратаваны ім палкоўнік выклапатаў белы білет і даў зямлі. «Назаўсёды, значыцца, Пятро Тадаровіч выйшаў з шэрагу шэрых … text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0-%D0%B2%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0-%D0%BB%D1%83%D0%BA%D0%B0%D1%88%D1%8D%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0?rev=1755964554&do=diff Кузьма Чорны — Справа Віктара Лукашэвіча У апавяданні «Справа Віктара Лукашэвіча» (1929) раскрываецца сутнасць нікчэмны людзей, якія рвуцца да ўлады. Твор пабудаваны на вострым канфлікце, складаны па кампазіцыі. text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F-%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%96%D0%BA%D0%B0?rev=1755964554&do=diff Кузьма Чорны — Трагедыя майго настаўніка Кузьма Чорны шчыра верыў, што рэвалюцыя змяніла адносіны чалавека да чалавека. Аднак ён заўважаў у жыцці і іншае. У апавяданні «Трагедыя майго настаўніка» (1927) праз стаўленне да старога чалавека празаік паказвае бяздушнасць маладых. Гэта не толькі родныя дзеці настаўніка, якія асудзілі бацькаў шлюб з маладой жанчынай, насміхаюцца і здзекуюцца з бацькі. Пад прыватнаю жыццёвую сітуацыю ў творы падводзіцца пэўная філасофская база. Знаёмы героя-апавядальні… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D1%82%D1%80%D1%83%D1%85%D0%BB%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0?rev=1755963794&do=diff Кузьма Чорны — Трухлявае кола Адзін быў плячысты малады чалавек, Сцёпка Майсейчык, брыгадзір. Другі – чалавек сярэдніх год, Хвёдар Руцкі, актывіст каля брыгадзіра. Яны ўдвух увайшлі ў двор да Юзіка і пайшлі проста да пуні, бо дзверы ў пуні былі адчынены. Юзік стаяў на таку, быў без шапкі, і пасівелыя, нізка астрыжаныя валасы на яго галаве тырчалі віхрамі ва ўсе бакі.… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D1%82%D1%80%D1%8D%D1%86%D1%8F%D0%B5-%D0%BF%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5?rev=1755963794&do=diff Кузьма Чорны — Трэцяе пакаленне Частка першая Паранены чырвонаармеец Кандрат Назарэўскі ідзе на хутар па фурманку, каб яго падвезлі да горада. Гаспадыня хутара заяўляе, што коней узялі ў абоз, а гаспадара няма дома. На здымках у хаце Назарэўскі пазнаў Толіка Скуратовіча, які дызерціраваў нядаўна з арміі. Жанчына гаворыць, што пра сына нічога не ведае. З'яўляецца гаспадар, запрагае худога і хворага каня, якога кінулі тут салдаты.… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D1%85%D0%B2%D0%BE%D1%96-%D0%B3%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%86%D1%8C?rev=1755963794&do=diff Кузьма Чорны — Хвоі гавораць У апавяданні «Хвоі гавораць» (1926) пісьменнік паказвае адносіны людзей да чужой смерці. У дзядзькі Язэпа памёр ад сухотаў сын, у вайну ён быў атручаны газамі. Герой-апавядальнік Мікалай назірае, як змяніліся паводзіны Язэпа ад гэтай страшнай весткі. Перажыванні Язэпа выяўляюцца праз яго ўчынкі, рэдкія словы, яго ўнутраны стан не паказваецца. У вёсцы памірае таксама жанчына. «І тут выйшла незвычайнае ў гэту хвіліну з дзядзькам Язэпам. Ён затрос барадою ад смеху… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B-%D1%8F%D0%BA-%D0%B4%D0%B7%D1%8F%D0%B4%D0%B7%D1%8C%D0%BA%D0%B0-%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%88-%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%85%D0%B0%D1%9E?rev=1755963794&do=diff Кузьма Чорны — Як дзядзька Тамаш напалохаў ваўкоў I Добра было ў раннюю восень у калгасе. З поля прыбралі багаты ўраджай, сеялі жыта. На адным палетку яшчэ ляжалі снапы позняга аўса. На паплавах гатова была да касьбы атава. Яшчэ цвілі познія палявыя кветкі, а на месцы тых, што адцвілі ў канцы лета, даспявала і сеялася на зямлю насенне – чорныя, шэрыя і жоўтыя зярняты, якімі так любяць ласавацца дробныя птушкі: шчыглы, чыжы. I нават шустры верабей, які прывык да сытай пажывы дзе-небудзь на калг… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%86%D0%BA%D1%96%D1%8F-%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%B2%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%96-%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96-%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%83?rev=1755963794&do=diff Мастацкія асаблівасці рамана "Пошукі будучыні" У рамане «Пошукі будучыні» (1943) Кузьма Чорны паказаў трагічныя падзеі беларускай гісторыі, што мелі месца ў XX стагоддзі: першая сусветная вайна, падзел Беларусі на Усходнюю і Заходнюю, Вялікая Айчынная вайна. Героі яго твора хочуць жыць у сваім доме, працаваць на сваёй зямлі, мець сям’ю, гадаваць дзяцей. Але састарылася адно пакаленне, вырасла другое, нарадзілася трэцяе – і ўсе яны не маюць таго, да чаго імкнуцца. Будучыня, з якой звязваецца чал… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5-%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%9E-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D1%96-%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%96-%D1%82%D1%80%D1%8D%D1%86%D1%8F%D0%B5?rev=1755963794&do=diff Параўнанне вобразаў Міхала і Зосі ("Трэцяе пакаленне") Міхал Тварыцкі — адзін з галоўных герояў рамана "Трэцяе пакаленне". Каб пракарміць сям'ю, Міхал вымушаны быў працаваць пастушком на хутары Скуратовіча. Тут ён сустрэўся з жорсткімі законамі эксплуатацыі, з прыніжэннем чалавечай годнасці, з сілай уласніцтва і багацця.… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96-%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%83%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%96-%D0%B4%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%8F-%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%B2%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%B5-%D1%81%D0%BA?rev=1755963794&do=diff Пошукі будучыні. Другая частка. Вялікае скрыжаванне І Вобразам Вялікага скрыжавання адкрываецца другая частка рамана. Старая Маскоўска-Варшаўская шаша (вялікі шлях з усходу на захад) крыжуецца з вялікім грунтавым шляхам з Палесся. Вялікае скрыжаванне — як бы вялікі круглы пляц, плошча сярод жыта, ярыны і сенажацей. У гэтую плошчу ўліваецца адусюль некалькі вялікіх і малых дарог. На самым скрыжаванні расло дрэва-волат. Сумлічане казалі, што на ўсю вялікую акругу тут не знойдзеш другога такога в… text/html 2025-08-23T15:43:14+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96-%D0%B1%D1%83%D0%B4%D1%83%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%96-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D1%8F-%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B5?rev=1755963794&do=diff Пошукі будучыні. Першая частка. Украдзенае маленства І Ішла імперыялістычная вайна 1914-1918 гадоў. Унь на самым ускрайку палетка ходзіць за плугам чатырнаццацігадовая Волечка Нявадавых. Сам Нявада больш за паўгода не шле пісем з вайны. Усе дні далёкая артылерыйская кананада па той бок Баранавіч глуха аддавалася ў нашых прасторах і абуджала чаканні самага горшага.… text/html 2025-08-23T15:55:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/%D1%81%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0-%D1%8F-%D1%96-%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0-%D1%84%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%BE%D1%84%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BB?rev=1755964554&do=diff Сацыяльна я і маральна-філасофская праблематыка рамана Кузьмы Чорнага "Трэцяе пакаленне" Як сказана ў Бібліі, усяму — свой час: час нарадзіцца і час паміраць, час раскідаць камяні і час збіраць камяні text/html 2025-02-01T03:12:54+00:00 Anonymous (anonymous@undisclosed.example.com) https://pismienstva.vedy.be/doku.php/%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B/%D0%BA%D1%83%D0%B7%D1%8C%D0%BC%D0%B0-%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B/index?rev=1738379574&do=diff Кузьма Чорны кузьма-чорны index